DIALOG BAHASA DAN BUDAYA PERKUKUH JALINAN AKADEMIK MALAYSIA-INDONESIA
PEKAN, 3 Ogos 2026 – Perkongsian mengenai ayam penyet mencetuskan dialog interaktif selama 15 minit antara pelajar Malaysia dan Indonesia menerusi sesi Dialog Antara Budaya Malaysia-Indonesia tentang Bahasa Melayu: Persamaan dan Perbezaan, salah satu slot dalam International Academic Exchange and Article Review Presentation Session di Universiti Malaysia Pahang Al-Sultan Abdullah (UMPSA).
Sesi yang berlangsung di Dewan Kuliah Utama, Pusat Bahasa Moden (PBM), Kampus Pekan itu melibatkan pelajar, pensyarah dan warga akademik UMPSA serta delegasi Faculty of Teacher Training and Education (FKIP), Universitas Tanjungpura (UNTAN), Indonesia.
Sesi tersebut merupakan sebahagian daripada kerjasama antara PBM, UMPSA dan FKIP, UNTAN yang memberi peluang kepada peserta untuk berkongsi pengalaman berkaitan penggunaan bahasa Melayu, khususnya persamaan dan perbezaan kosa kata serta penggunaannya dalam kehidupan seharian dan persekitaran akademik.
Perkongsian oleh Cik Jamilah Bebe Mohamad bermula dengan ayam penyet, makanan yang tidak asing bagi masyarakat Malaysia dan Indonesia. Daripada hidangan itu, perbincangan berkembang kepada hubungan antara bahasa, makanan dan budaya dalam masyarakat serumpun.
Antara perkara yang menarik perhatian peserta ialah penggunaan istilah berkaitan makanan. Beberapa istilah mempunyai bentuk dan makna yang sama atau hampir sama dalam kedua-dua negara seperti “ayam”, “sambal”, “pedas” dan “goreng”.
Pada masa yang sama, terdapat istilah yang berbeza mengikut penggunaan masyarakat setempat. Istilah “cili” yang lazim digunakan di Malaysia, misalnya, dikenali sebagai “cabai” atau “cabe” di Indonesia. Perbincangan turut menyentuh istilah “penyet”, “geprek” dan “gepuk” yang digunakan dalam penamaan makanan dan mempunyai konteks penyediaan tersendiri.
Perbandingan istilah tersebut mencetuskan perkongsian pengalaman dalam kalangan pelajar. Mereka saling membandingkan perkataan yang digunakan di Malaysia dan Indonesia serta berkongsi pengalaman ketika menggunakan bahasa dalam situasi harian.
Perbincangan ini menunjukkan bahawa persamaan bahasa Melayu tidak bermakna semua perkataan digunakan dengan cara yang sama. Perbezaan kosa kata juga memperlihatkan pengaruh budaya, pengalaman dan kebiasaan masyarakat dalam membentuk penggunaan bahasa.
En. Khairul Bahri Abdul Samad, guru Bahasa Jerman di PBM, turut memberikan pandangan bahawa nama sesuatu makanan boleh mempunyai kaitan dengan cara atau teknik penyediaannya. Perkongsian itu menambah perspektif kepada perbincangan apabila peserta melihat makanan bukan sekadar sebagai hidangan, tetapi juga sebagai sebahagian daripada pengalaman budaya masyarakat.
Bagi para pelajar, interaksi tersebut memberikan peluang untuk melihat bahasa daripada sudut yang lebih dekat dengan kehidupan mereka. Bahasa bukan sahaja digunakan untuk berkomunikasi, malah turut mencerminkan identiti, pengalaman dan budaya masyarakat serumpun.
Bagi PBM, sesi seperti ini memberi ruang kepada pelajar dan pensyarah untuk melihat penggunaan bahasa Melayu dari perspektif masyarakat Indonesia, selain memperkayakan pengalaman pembelajaran melalui interaksi silang budaya. Penglibatan institusi luar negara juga dapat memperluas pendedahan warga PBM terhadap amalan pengajaran dan pembelajaran bahasa dalam konteks antarabangsa.
Pada peringkat institusi, kerjasama UMPSA dan UNTAN berpotensi dikembangkan melalui perkongsian kepakaran, penyelidikan dan penerbitan akademik, Global Classroom, mobiliti pelajar dan staf serta aktiviti akademik bersama. Ruang kerjasama sedemikian dapat memberikan manfaat kepada kedua-dua institusi melalui perkongsian pengalaman dan kepakaran dalam bidang pendidikan serta bahasa.
Usaha tersebut selari dengan agenda pengantarabangsaan pendidikan tinggi Malaysia yang memberi penekanan terhadap pengukuhan jaringan dan kerjasama antarabangsa. Pada peringkat UMPSA pula, penglibatan dalam aktiviti rentas institusi menyokong Pelan Strategik UMPSA30 2026–2030 yang meletakkan Pengantarabangsaan sebagai salah satu daripada empat lonjakan strategik utama universiti.
Pertemuan antara warga UMPSA dan UNTAN itu turut membuka ruang kepada hubungan akademik yang lebih luas, khususnya dalam bidang bahasa, pendidikan, penyelidikan dan penerbitan.
Daripada sebuah hidangan yang dekat dengan kehidupan masyarakat, ayam penyet akhirnya menjadi pencetus kepada perbincangan tentang bahasa dan budaya dua negara serumpun. Dialog ini menunjukkan bahawa pertukaran antarabangsa tidak semestinya bermula dengan perbincangan yang berat, sebaliknya boleh tercetus daripada perkara yang dekat dengan kehidupan dan pengalaman pelajar.
Disediakan oleh: Jamilah Bebe Mohamad